دور آن مىچرخد . او كسى است كه حوزهء نجف مرهون زحمات و فعاليت‌هاى علمى وى مىباشد و بايد هميشه از وى ممنون و سپاس‌گزار بوده ، از كوشش‌هاى وسيع و دامنه‌دار او قدردانى نمايد كه اگر او و عدهء معدودى از اهل تحقيق و كاوش نبودند ؛ دوران طلايى حوزهء علميه نجف سپرى مىگرديد و آفتاب علم و دانش در آن مركز علمى به غروب و افول مىگراييد و از دانشگاه بزرگ نجف به جز يك‌مشت ظواهر و الفاظ چيزى باقى نمىماند و دوران شيخ انصارى و محقق خراسانى و مانند آنان در بوته فراموشى قرار مىگرفت . خوانندهء عزيز حالا اين شخصيت عظيم و بزرگ علمى را شناختى او همان آيت اللّه عظماى خويى است . او مردى است كه علم و دانش با گوشت و خون وى در آميخته است : او به يك رشته و يا رشته‌هاى چندى از علوم و دانش‌ها قناعت نكرده است بلكه در تمام علوم اسلامى به مرحلهء عالى اجتهاد رسيده و در بهترين آن‌ها احاطه كامل داشته ، يكى از بزرگ‌ترين علما و پيشوايان شاخص و نمونهء مذهبى به شمار مىرود . او نزديك به هفتاد سال است كه به بحث و بررسىهاى علمى مشغول گرديده و كتاب‌ها مىنويسد ، فارغ التحصيلان فراوانى به جامعهء اسلامى تحويل مىدهد و پاسخ‌گوى دانشمندان و دانش‌پژوهان است . اما روش وى در بحث و مناظرات علمى همان روش سقراط است كه در برابر طرف بحث و گفت‌وگوى خود به ظاهر تسليم گرديده ، گفتار و رأى وى را مىپذيرد سپس مانند يك نفر شاگرد كه در مقام دانش طلبى و استفاده از استاد دانشمند خود باشد ؛ اشكالات و مطالبى را به عنوان سؤالات علمى پيش مىكشد و از طرف بحث و گفت‌وگوى خود مىپرسد و او نيز بدون توجه و از روى سادگى به سؤالات وى پاسخ مىدهد و در آن ميان حقايقى را بر زبان مىآورد كه بدون توجه ، گفتار سابقش را كاملا نقض مىكند و بدين گونه او را در تناقض‌گويى و بن‌بست عجيبى قرار داده ، راه فرارى براى وى باقى نمىگذارد جز اين كه به جهل و اشتباه خويش اعتراف كند . اما تلاميذ و شاگردانى كه به وسيلهء وى تربيت گرديده و از حوزهء درس او فارغ التحصيل شده‌اند ، تعداد آنان را به جز خداى دانا كسى نمىداند و به طور حتم از صدها متجاوز بوده ، يك دانشگاه بزرگ و پرجمعيت علمى را تشكيل مىدهد كه در اين دانشگاه هريك از آنان مسئوليتى را به عهده دارند و هر روز هم رو به فزونى و ازدياد است به طورى كه امروز در جلسه درس او صدها دانشجوى دينى شركت مىجويند كه در ميان آنان همه گونه افراد پير و جوان ، استاد و دانشجو به چشم مىخورد كه همهء آنان با دقت و اشتياق فراوان از آرا و افكار